> Flore > Liliaceae > Fritillaria
Famille Liliaceae
Genre Fritillaria Tourn. ex Linnaeus (1753)
Statut du taxon : accepté - (Mise à jour : 03/2026).
Publication : Sp. Pl. : 303 (1753).
Synonymie : Amblirion Raf. (1819), Baimo Raf (1836), Corona Fisch. ex Graham (1836), Eucrinum (Nutt.) Lindl. (1846), Imperialis Adans. (1763), Korolkowia Regel (1873), Liliorhiza Kellogg (1861), Lyperia Salisb. (1866), nom. illeg. superfl., Melorima Raf. (1838), Monocodon Salisb. (1866), Ochrocodon Rydb. (1917), Petilium Ludw. in Inst. Reg. Veg., ed. 2: 135 (1757), Rhinopetalum Fisch. ex D.Don (1835), Sarana Fisch. ex Baker (1874), Theresia K.Koch (1849), Tozzettia Parl. (1854).
Classification : sous-famille des Lilioideae Engl. (1886), Tribu des Lilieae Ritgen (1831).
Liens taxinomiques : (en gras les genres valides) Cardiocrinum, Lilium, Nomocharis, Notholirion.
Noms vernaculaires : fritillaire ; Eng. fritillary
Bibliographie : Collectif, The families and genera of vascular plants, Tome III, Edited by E. Kubitzki, 1998.
Collectif, Mabberley's Plant-Book, 4rd edition 2017, Cambridge UP.
Description détaillée
Le genre Fritillaria comprend quelques 150 à 168 espèces selon les auteurs, divisées en 4 sections. Il est principalement originaire des régions tempérées et alpines de l'Hémisphère Nord avec une forte majorité des espèces en Asie Centrale et dans les régions méditerranéennes mais aussi environ 24 espèces en Chine, 20 en Amérique du Nord et 24 en Europe. Beaucoup d'espèces sont prisées pour la culture ornementale et quelques unes sont consommées localement. Le nom de genre vient du latin fritillus qui signifie "cornet à dés".
Caractéristiques
Plantes bulbeuses dont le bulbe est tuniqué (1) et rarement nu (F. imperialis et F. persica) . Il est composé de 2 ou plusieurs écailles charnues et exceptionnellement d'une seule (F. persica). Les feuilles caulinaires sont en apparence opposées ou verticillées. Il contient de nombreux alcaloïdes.
L'inflorescence est une grappe ou une ombelle terminale le plus souvent ne portant qu'une seule fleur. Les fleurs sont en majorité actinomorphes (2) sauf dans la section Theresia où elles sont légèrement zygomorphes. Le périanthe est campanulé majoritairement pendant et plus rarement avec des tépales érigés ou en étoile et toujours ayant un nectaire à la base. Ils sont de couleur blanche, jaune, verdâtre, pourpré ou rouge et parfois tachetés. Filets filiformes ou légèrement aplatis, parfois papilleux et rarement poilu (F. karelinii). Anthères plutôt linéaires à ellipsoïdes, rarement subglobuleuses (section Theresia). Elles sont habituellement pseudobasifixées (fixées près de la base) et rarement dorsifixées (fixées sur le dos) et versatiles (3) (section Liliorhiza) comme chez Lilium. Style trilobé à trifide. le fruit est une capsule obovoïde ou globuleuse à 6 angles et parfois ailée. A maturité elle est érigée comme chez Lilium. Graines aplaties ailées et embryon minuscule.
Jacques Urban, 2017.
Représentation de la clé de détermination
de la Tribu des Lilieae au sein des Liliaceae
![]()
Lexique
1. une peau externe entoure le bulbe.
2. les pièces florales sont parfaitement symétriques (contraire : zygomorphe).
3. l'anthère est fixée au filet par un seul point et donc oscille au gré des contacts ou du vent.
Taxons inférieurs : 154 espèces acceptées à ce rang et 11 taxons douteux au rang de l'espèce. En italique, taxons synonymes ou controversés au rang de l'espèce (souvent considérés jusqu'ici comme des sous-espèces ou des variétés). Syn. = synonyme de suivi du nom du taxon.
|
Fritillaria acmopetala Fritillaria affinis Fritillaria agrestis Fritillaria alburyana Fritillaria alfredae Fritillaria amabilis Fritillaria amana Fritillaria anhuiensis Fritillaria ariana Fritillaria arsusiana Fritillaria assyriaca Fritillaria asumaniae Fritillaria atrolineata Fritillaria atropurpurea Fritillaria aurea Fritillaria avromanica Fritillaria ayakoana Fritillaria baskilensis Fritillaria biflora Fritillaria bithynica Fritillaria brandegeei Fritillaria bucharica Fritillaria byfieldii Fritillaria camschatcensis Fritillaria carica Fritillaria caucasica Fritillaria chitralensis Fritillaria chlorantha Fritillaria chlororhabdota Fritillaria cirrhosa Fritillaria collina Fritillaria conica Fritillaria crassicaulis Fritillaria crassifolia Fritillaria dagana Fritillaria dajinensis Fritillaria davidii Fritillaria davisii Fritillaria delavayi Fritillaria drenovskii Fritillaria dzhabavae Fritillaria eastwoodiae Fritillaria ebeiensis Fritillaria eceri, douteux à ce rang Fritillaria eduardii Fritillaria ehrhartii Fritillaria elwesii Fritillaria enginiana, voir Fritillaria sibthorpiana Fritillaria epirotica Fritillaria euboeica Fritillaria falcata Fritillaria ferganensi Fritillaria fleischeriana Fritillaria forbesii Fritillaria frankiorum Fritillaria fusca |
Fritillaria gencensis Fritillaria gentneri Fritillaria gibbosa Fritillaria glauca Fritillaria graeca Fritillaria grandiflora Fritillaria gussichiae Fritillaria hakkarensis, voir Fritillaria crassifolia Fritillaria hermonis Fritillaria imperialis Fritillaria involucrata Fritillaria japonica Fritillaria kaiensis Fritillaria karakocanensis, douteux à ce rang Fritillaria karelinii Fritillaria kittaniae Fritillaria kiusiana Fritillaria koidzumiana Fritillaria kolbintsevii Fritillaria kordestanica Fritillaria kotschyana Fritillaria kurdica Fritillaria lagodechiana Fritillaria latakiensis Fritillaria latifolia Fritillaria legionensis Fritillaria leucantha, syn. Fritillaria verticillata Fritillaria liliacea Fritillaria lusitanica Fritillaria macedonica Fritillaria macrocarpa Fritillaria marivanensis, douteux à ce rang Fritillaria maximowiczii Fritillaria melananthera, voir Fritillaria assyriaca Fritillaria meleagris Fritillaria meleagroides Fritillaria messanensis Fritillaria michailovskyi Fritillaria micrantha Fritillaria milasensis Fritillaria minima Fritillaria minuta Fritillaria monantha Fritillaria montana Fritillaria mughlae Fritillaria muraiana Fritillaria mutabilis Fritillaria nevzatcaglarii, douteux à ce rang Fritillaria obliqua Fritillaria ojaiensis Fritillaria olgae Fritillaria olivieri Fritillaria oranensis Fritillaria orientalis Fritillaria ozdemir-elmasii Fritillaria ozgeana, douteux à ce rang |
Fritillaria pallidiflora Fritillaria pavehensis, douteux à ce rang Fritillaria persica Fritillaria phitosia, douteux à ce rang Fritillaria pinardii Fritillaria pinetorum Fritillaria pluriflora Fritillaria pontica Fritillaria przewalskii Fritillaria pudica Fritillaria purdyi Fritillaria pyrenaica Fritillaria raddeana Fritillaria recurva Fritillaria regelii Fritillaria reuteri Fritillaria rhodia Fritillaria rhodocanakis Fritillaria rugillosa Fritillaria ruthenica Fritillaria sajanensis Fritillaria selenica, douteux à ce rang Fritillaria serpenticola Fritillaria sewerzowii Fritillaria shahuensis, douteux à ce rang Fritillaria shehbazii, douteux à ce rang Fritillaria shikokiana Fritillaria sibthorpiana Fritillaria sichuanica Fritillaria sinica Fritillaria skorpili Fritillaria sonnikovae Fritillaria sororum Fritillaria sporadum Fritillaria stenanthera Fritillaria straussii Fritillaria striata Fritillaria stribrnyi Fritillaria taipaiensis Fritillaria thunbergii Fritillaria tortifolia Fritillaria tubaeformis Fritillaria tunievii Fritillaria umitkaplanii Fritillaria unibracteata Fritillaria usuriensis Fritillaria uva-vulpis Fritillaria verticillata Fritillaria viridea Fritillaria viridiflora Fritillaria walujewii Fritillaria wendelboi, voir Fritillaria assyriaca Fritillaria whittallii Fritillaria yalcinii, douteux à ce rang Fritillaria yuminensis Fritillaria yuzhongensis |
Hybrides naturels
Fritillaria x spetsiotica Kamari, Bot. Chron. 10: 259 (1991) : F. graeca x F. rhodocanakis ; Grèce
Fritillaria x tokushimensis Akasawa, Katayama & T.Naito, Bot. Mag. 22: 194 (2005) : F. muraiana x F. shikokiana ; Japon
